Giao tranh giữa các lực lượng đồng minh của Hoa Kỳ tại các mỏ dầu bờ Đông sông Euphrate.
Dịch bài báo ngày 8/5/2018 của Ibrahim Hamidi đăng trên báo Arab “Asharq al-Awsat” tại London.
Mầm mống cho một cuộc xung đột vũ trang đẫm máu do khác biệt sắc tộc và yếu tố chính trị không ổn định trong giai đoạn tới giữa các đồng minh của Washington ở bờ Đông sông Euphrates đã xảy ra ở vùng nông thôn thuộc tỉnh Deir Ezzor.
Sự kiện này xảy ra khi Hoa Kỳ đang tìm kiếmcác phương án thay thế các lực lượng người Mỹ sau khi tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (ISIS) bị tiêu diệt và phương án triển khai lực lượng Arab ( các nước Vùng Vịnh) ở ngã ba biên giới Syria, Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq được đưa ra.
Giao tranh nổ ra giữa “Lực lượng dân chủ Syria - SDF” mà nòng cốt là các chiến binh “Đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd - YPG” và Lực lượng Elite của “Phong trào Tương lai Syria” do Ahmed al-Jarba lãnh đạo.
Cả hai lực lượng này đã được Đặc phái viên của Thổng thống Mỹ Brett McGurk đại diện cho Liên minh chống IS do Mỹ dẫn đầu tuyên dương với các thành tích quân sự trong chiến dịch giải phóng thành phố Raqqa.
Diễn biến cuộc đụng độ
Đêm ngày 4/5, Một nhóm gồm 50 chiến binh SDF (Nhóm vũ trang có khoảng 60.000 chiến binh người Arab và người Kurd) tiến vào thị trấn Abu Hamam thuộc tỉnh Deir Ezzor.
Nhóm này yêu cầu Abu Emad, chỉ huy của Lực lượng Elite giao nộp vũ khí (điều đáng lưu ý là Lực lượng Elite gồm 3.000 chiến binh đã tham gia vào các trận đánh chống lại IS, giải phóng Raqqa cùng với SDF dưới yểm trợ hoả lực của liên quân do Mỹ dẫn đầu).
Abu Emad và nhóm chiến binh này sau đó đồng ý đến trụ sở của Lực lượng Elite để đàm phán.
Trong khi hai phe đang tranh cãi thì vợ của Abu Emad đã "xúc phạm các chiến binh SDF” dẫn đến việc hai bên nổ súng vào nhau.
Hai chiến binh SDF người Kurd và người vợ đang mang thai của Abu Emad bị thương. Những kẻ tấn công SDF sau đó tháo lui do bị bao vây bởi người dân Arab, bỏ lại một xe bán tải.
Ngày hôm sau, một chiến binh Lực lượng Elite trở về sau khi được giao nhiệm vụ trả lại xe cơ giới bị bỏ lại cho SDF, kể lại rằng một trong số các lãnh đạo SDF đe dọa sẽ yêu cầu người Mỹ ném bom trụ sở Lực lượng Elite của Abu Emad tại tỉnh Deir Ezzor.
Hội đồng Arab địa phương can thiệp
Thông tin nhanh chóng được truyền tới “Hội đồng Arab Al-Jazira và Euphrates”. Đây là một nhóm dân tộc - chính trị - tôn giáo tại
ba tỉnh phía đông Syria là Deir Ezzor, Raqqa và Hasakah.
Hội đồng bao gồm hầu hết những người theo đạo Hồi và các thành viên bộ tộc Arab trong khu vực và các thành phố lớn, đại diện cho phe đối lập tham dự các Hội nghị hoà bình Cairo và Hội nghị đối thoại quốc gia tại Sochi - Nga vào đầu năm 2018.
Gần đây nhất, Hội đồng đã ban hành một tuyên bố trong đó yêu cầu Hoa Kỳ và Nga can thiệp để ngăn chặn cuộc chiến tiềm tàng giữa hai cường quốc này tại Syria.
Hội đồng Arab Al-Jazira và Euphrates nhanh chóng đưa ra tuyên bố vào thứ Sáu tuần trước: “Lực lượng SDF đã hiện thực hoá mối đe dọa dân tộc của mình bằng một cuộc tấn công bạo lực. Tuy nhiên đã bị Lực lượng Elite đẩy lùi vào ngày 4/5.
Chúng tôi yêu cầu SDF chịu trách nhiệm về hành động nguy hiểm này. Sự việc này có khả năng sẽ trở thành xung đột sắc tộc giữa người Arab và người Kurd, gây ra đổ máu tại Syria.
Chúng tôi yêu cầu người Kurd rời khỏi khu vực Jazira và Euphrates.”
Theo nguồn tin từ Lực lượng Elite, một cuộc đột kích thứ hai của SDF đã nhằm vào nhà của Abu Emad vào buổi tối sau khi Hội đồng Arab đưa ra tuyên bố, lần này SDF cáo buộc chỉ huy này có liên hệ với IS.
Kết luận
Cả hai phe người Arab và người Kurd đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột lan rộng.
Điều thách thức này đòi hỏi người Mỹ phải can thiệp ngay lập tức để dập tắt các mầm mống đối đầu, sự nguy hiểm của xung đột Arab - Kurd tại phía đông của sông Euphrates trong các khu vực ảnh hưởng của Mỹ là rất đáng quan ngại.
Nhóm chiến binh SDF đã rút khỏi Jazira, nhưng một vấn đề được đặt ra là vợ của Abu Emad đã mất con. Điều này đã làm các bộ lạc Arab dấy lên vấn đề trả thù trong bối cảnh căng thẳng Arab-Kurd.
Các lãnh đạo bộ lạc Arab đã chỉ trích SDF lôi kéo thanh niên Arab vào hàng ngũ và mở rộng ảnh hưởng của người Kurd vào các khu vực Arab như Deir Ezzor và tuyên truyền ca ngợi lãnh đạo Đảng Lao động người Kurd (PKK) Abdullah Ocalan, người đang bị cầm tù vì tội khủng bố ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Truyền thông trích lời một thành viên của hội đồng Arab “lý do chính của xung đột là người Kurd ra quyết định tiêu diệt các lực lượng vũ trang người Arab trong khu vực vì có khả năng gây nguy hiểm cho họ, đặc biệt là vấn đề các lãnh đạo bộ lạc ngăn chặn các thành viên bộ lạc tham gia SDF, và hướng tới các lực lượng như Elite trong một khu vực mà không có người Kurd quản lý.”
Ngược lại, một chỉ huy người Kurd nói: “SDF có tới phân nửa là người Arab, SDF không có bất kỳ động thái áp đặt quyền bá chủ của người Kurd”.
SDF đang đưa ra một đề án xây dựng “Liên bang miền bắc Syria” trên cơ sở các đơn vị hành chính không phụ thuộc các yếu tố dân tộc.
Hiện tại, SDF với sự trợ giúp của Liên quân do Mỹ dẫn đầu đã triển khai chiến dịch “Bão cát trên ốc đảo” tại bờ Đông sông Euphrates để tiêu diệt hoàn toàn IS trong một khu vực rộng từ 5.000 đến 10.000 km vuông.
Bài viết này đã được dịch và biên tập bởi The Obsrian Observer và DK.
Trách nhiệm về thông tin và quan điểm được nêu trong bài viết này là của tác giả.
Trong tuần trước, cùng với việc cao tốc Homs - Hama được thông tuyến trở lại, hàng chục phương tiện cơ giới, xe tăng, thiết giáp và pháo cối và hàng nghìn đạn dược các loại được nhóm đối lập lớn nhất tại khu vực bao vây Bắc Homs, Jaysh al-Tawheed bàn giao lại cho quân đội chính phủ Syria.
Chú thích ảnh: Cao tốc Homs - Hama thông đường và khu vực Bắc Homs bị bao vây.
Vào ngày 8/5, sau một số trục trặc làm gián đoạn quá trình di dời do thiếu phương tiện, khoảng 60 xe bus đã xuất phát từ thành phố al-Rastan chở gần 1000 chiến binh Jaysh al-Tawheed và gia quyến tiến về khu vực al-Bab, Jarablus do Thổ Nhĩ Kỳ và các nhóm Quân đội Quốc gia Syria (NSA) đối lập quản lý tại Bắc Aleppo.
Vào cùng thời điểm năm 2013, tại Homs cũng có một cuộc di tản tương tự đưa hàng nghìn chiến binh đối lập chịu thất bại từ thành phố Homs tới khu vực Bắc Homs.
Hiện tại số lượng xe bus ước tính và số người được di dời đi Idlib và Jarablus sẽ đông gấp nhiều lần.
Ước tính nếu cuộc di dời ở Tp.Homs chỉ khoảng 2-3000 người thì ở Bắc Homs con số sẽ là khoảng 7-10000 người.
Việc nhóm đối lập lớn nhất tại Bắc Homs Jaysh al-Tawheed chấp nhận chuyển về Tây Bắc Syria và giao nộp vũ khí đã làm suy yếu đáng kể các lực lượng đối lập trong khu vực này.
Cao tốc Homs - Hama được thông đường sẽ khiến cho việc tăng viện từ các khu vực khác tới Bắc Homs nhanh chóng, đặc biệt là từ hai thành phố Homs và Hama nơi có hàng chục nghìn binh sĩ Syria trú đóng.
Chú thích ảnh: Xe bus đưa các chiến binh đối lập và gia quyến rời khỏi al-Rastan.
Giai đoạn 2 của chiến dịch có thể sẽ khởi động sớm.
Theo những diễn biến tại thực địa, đa phần các phe phái đối lập có tư tưởng cực đoan phản đối thoả thuận hoà bình tại Bắc Homs.
Các hội đồng địa phương tại 3 đô thị al-Rastan, al-Talbiseh và al-Houla và các hội đồng làng gần đóđã chấp nhận các điều khoản hoà bình, nhưng một số nhóm nhóm đối lập, đặc biệt là Ahrar al-Sham ở phía Tây và Hayyat Tahrir al-Sham (HTS) ở phía Đôngvẫn bác bỏ.
Vào ngày 4/5, HTS ra thông báo cho các chiến binh đối lập tự do, các nhóm nhỏ hơn tham gia một liên minh để quyết tâm bám trụ lại khu vực này.
Chú thích ảnh: Chỉ huy HTS Abu Malik al-Talli tuyên bố sẵn sàng tử chiến và không chấp nhận các điều khoản hoà giải, đặc biệt là việc HTS phải đi hỏi Bắc Homs.
Còn tại phía Tây, ngày 7/5 liên minh các nhóm đối lập Ahrar al-Sham, Liwa al-Hawk, Faylaq al- Homs và một số nhóm khác bác bỏ các điều khoản hoà bình, liên minh này sẽ có một bộ chỉ huy chung do Yusuf Hadid thuộc nhóm Jaysh al-Sahaba lãnh đạo tiếp tục chiến đấu.
Đỉnh điểm là vào đêm 7/5, liên minh do Yusuf Hadid lãnh đạo tại khu vực al-Houla, Bắc Homs tổ chức tấn công khiêu khích vào các vị trí phòng thủ của Quân đội Syria bằng súng bắn tỉa.
Quân đội Syria chưa có phản ứng đáp trả, lý do là hội đồng địa phương al-Houla đã đồng ý thoả thuận hoà bình nên nếu phản kích sẽ được coi như là quân đội Syria đơn phương phá vỡ thoả thuận.
Tuy nhiên, sau khi giai đoạn nhạy cảm này kết thúc, các đơn vị chính phủ mà nòng cốt là lực lượng Tiger sẽ tiến vào tiếp quản các đô thị đồng ý giải pháp hoà bình.
Các cuộc giao tranh được dự kiến sẽ bùng phát trở lại để gây sức ép cho toàn bộ các phe nhóm Hồi giáo cực đoan phải chấp nhận di dời về Tây Bắc Syria theo đúng kịch bản đặt ra.
Sau chiến dịch giải phóng hữu ngạn sông Euphrate năm 2017 của các lực lượng trung thành với chính phủ Syria cùng với các lực lượng đặc biệt, không quân Nga, hàng loạt đô thị nằm ở bờ sông Euphrate như thủ phủ Deir Ezzor, thị trấn al-Mayadeen, thị trấn biên giới al-Bukamal và sân bay T2 đã được giải phóng.
Tuy nhiên tàn quân IS vẫn tiếp tục hoạt động ở khu vực hoang mạc phía nam al-Sukhnah.
Đã có những thời điểm IS tổ chức tấn công cắt tuyến đường nối al-Sukhnah và thành phố Deir Ezzor khiến các lực lượng Syria và Nga gần như bị cô lập, phải tổ chức phản công chiếm lại gây thương vong lớn.
Vào đầu năm 2018, IS sau một thời gian “im hơi lặng tiếng” đã liên tục tổ chức tập kích các đô thị nằm trong khu vực chính phủ, mà đỉnh điểm có những ngày chúng đã đánh bật lực lượng chính phủ tại sân bay T2, quấy rối các đô thị bờ sông hay thâm nhập vào khu vực al-Sukhnar và Palmyra.
Điểm chung của các cuộc tập kích kiểu du kích này là nhân cơ hội bão cát (loại hiện tượng thời tiết xảy ra thường xuyên tại sa mạc Trung Đông) , chúng tung các nhóm nhỏ từ 10-20 tên tập kích các vị trí phòng thủ vành ngoài đô thị, sau đó đưa các lực lượng lớn hơn với hàng trăm tên đánh phá, đặt bom trong mục tiêu và rút ra với rất ít tổn thất.
Cùng với việc các chiến trường khác tại Syria được giải quyết, các lực lượng dân quân thân chính phủ từ tháng 3-4 đã được tăng cường trong khu vực để truy quét tàn quân IS.
Bộ chỉ huy của quân đội Syria xác định IS không thể tồn tại ở hoang mạc nếu không có nguồn tiếp vận từ các làng mạc - ốc đảo.
Từ tháng 4, trung bình khoảng 1-2 tuần, các lực lượng chính phủ tổ chức tấn công và mở rộng chiếm lĩnh các làng mạc trong khu vực hoang mạc nơi IS bị bao vây.
Ngày 8/5, Quân đội Syria và dân quân Palestine Liwa al-Quds sau một số giao tranh nhỏ với thế áp đảo đã đẩy lui IS và kiểm soát hai làng - ốc đảo Faydat bin Muwaydah và Bir Jubb.
Chú thích ảnh: Hướng tấn công của các lực lượng trung thành với chính phủ Syria.
Chú thích ảnh: Không ảnh làng Faydat bin Muwaydah
Cho tới thời điểm hiện tại, quân đội Syria đã kiểm soát hơn 700 km2 hoang mạc trong một khu vực ngã tư quan trọng ở phía nam thị trấn al-Mayadeen.
Khu vực này là nơi xuất phát của các cuộc tập kích Daesh vào thị trấn al-Mayadeen, al-Bukamal, như vậy là về cơ bản các cuộc tập kích của IS về hướng bờ sông có thể bị chặn đứng ở đây.
Chú thích ảnh: Khu vực được quân đội Syria kiểm soát ngày hôm qua
Có thể thấy rõ ý đồ tác chiến của Quân đội Syria trong vòng 2-3 tháng tới, họ sẽ dồn tàn quân IS ra khỏi hoang mạc, để lực lượng còn lại của chúng (3-4000 tên) phải rút về ngoại vi al-Sukhnar phía Tây Bắc túi bị bao vây.
Tại đây sẽ là một trận đánh quyết định tiêu diệt hoàn toàn lực lượng IS còn lại.
Tuy nhiên do khí hậu hoang mạc là phức tạp nên nếu các hiện tượng thời tiết bất lợi như bão cát xảy ra liên tục thì các cuộc phản kích của các chiến binh IS sẽ gây thương vong lớn cho các lực lượng tấn công, làm kéo dài thời gian kết thúc chiến dịch.
Diễn biến chiến dịch “Bão cát trên các ốc đảo” tại tả ngạn sông Euphrate
Sau 7 ngày kể từ khi tuyên bố bắt đầu chiến dịch “Bão cát trên các ốc đảo”. Lực lượng dân chủ Syria (SDF) mà nòng cốt là các đơn vị người Kurd (YPG) ngày 8/5 đã tiếp cận vùng ngoại vi thị trấn Hajin và tấn công từ nhiều hướng, nhằm ép IS rút lui đến thị trấn lân cận Abu Hasan.
Theo thông tin mới nhất được các chỉ huy SDF đưa ra, giao tranh đang rất ác liệt với thương vong nặng nề cho cả hai phía do Hajin hiện tại là Thủ đô tạm thời của IS.
Việc các chỉ huy cấp cao nhất và có thể là trùm khủng bố IS al-Baghdadi đang lẩn trốn tại đây khiến các chiến binh IS quyết tâm giữ thị trấn này.
Chú thích ảnh: Các mũi tấn công của SDF vào Hajin - Thủ đô tạm thời của IS
Trong khi đó, mũi tấn công phía nam của chiến dịch, lực lượng SDF chỉ còn 5km nữa là tiến tới khoá chặt các chiến binh IS ở dải đô thị bờ sông Euphrate.
Do IS phải dồn quân về Hajin nên có thể mũi này sẽ phát triển về hướng Bắc để thu hẹp các làng mạc và thị trấn do IS nắm giữ, hợp vây IS tại Abu Hasan.
Chú thích ảnh: Hướng tấn công phía nam
Kể từ khi SDF công bố chiến dịch “Bão cát trên các ốc đảo” để đánh bại IS vào ngày 1/5, Liên quân do Mỹ dẫn đầu đã tiến hành 40 cuộc không kích vào các mục tiêu IS, phá hủy 8 tòa nhà chỉ huy, 6 khu vực hậu cần, hai xưởng sản xuất vật liệu nổ và 2 kho vũ khí quanh khu vực thị trấn Hajin.
Có thể nói rằng, do trang bị nhẹ nên các binh sĩ SDF phụ thuộc hoàn toàn vào không kích của Liên quân để tiêu diệt các ổ đề kháng của IS.
Tuy nhiên, khi thâm nhập sâu vào trong các thị trấn mà IS kiểm soát, ở thế cài răng lược sẽ hạn chế tối đa các cuộc không kích thì việc thành hay bại là do kỹ năng chiến đấu và tác chiến của SDF.
Ước tính với số lượng hàng nghìn tên IS trong khu vực này, các lực lượng tấn công sẽ phải trả một cái giá rất lớn - lên tới hàng nghìn binh sĩ SDF mới có thể tiêu diệt hoàn toàn IS.
Chú thích ảnh: Toàn bộ khu vực bờ sông Euphrate đang là nơi chiến dịch “Bão cát trên các ốc đảo” diễn ra.
Trong khi đó, tại khu vực hoang mạc phía nam Hasakah, một mũi tấn công khác của SDF hiện đang hành tiến khó khăn do địa hình ở đây rất hạn chế cho việc tiếp vận.
Và đặc biệt, trên các tuyến đường xuyên hoang mạc IS đã rải rất nhiều mìn định hướng chống bộ binh, mìn chống tăng và các loại IED khác để ngăn chặn đà tiến của các đơn vị SDF.
Chưa rõ việc phối hợp giữa SDF và các lực lượng an ninh Iraq theo yêu cầu của SDF ra sao, tuy nhiên có thể người Iraq (có xu hướng ủng hộ chính phủ của Tổng thống Bashar al-Assad) sẽ án binh bất động hoặc kiểm soát chặt biên giới để SDF và Liên quân do Mỹ dẫn đầu tự do hành động trên phần đất Syria chứ không tham chiến trực tiếp.
Chú thích ảnh: SDF phát hiện 32 trái IED-Mìn trên đường hành quân hướng nam Hasakah.
Cơn hấp hối của IS tại Syria
Chiến dịch “Bão cát trên các ốc đảo” dự kiến sẽ phải mất ít nhất là 1 tháng thì mới cơ bản hoàn thành.
Cùng với việc ở hữu ngạn, các lực lượng trung thành với chính phủ Syria đang mở rộng kiểm soát hướng tới khu vực cao nguyên al-Sukhnar và tại Damascus chiến dịch tiêu diệt IS ở trại tị nạn Yarmouk đang tiến đến những giai đoạn cuối cùng.
Có thể thế thấy đây là thời điểm quyết định để các lực lượng tiến bộ quét sạch tàn quân IS tại tỉnh Deir Ezzor nói riêng và đa phần Syria nói chung.
Dự kiến cho tới nửa cuối năm 2018, IS sẽ chỉ còn một nhóm nhỏ nằm ở Golan thuộc Syria và có thể sẽ có một chiến dịch được Mỹ - Jordan và Nga phối hợp chung tiêu diệt hoàn toàn IS tại Syria.
Đà sụp đổ của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng hay còn gọi là IS, Daesh là không phải bàn cãi, nhưng tương lai Syria hậu IS với lãnh thổ bị chia cắt theo ảnh hưởng của các nước lớn sẽ là một vấn đề nghiêm trọng cản trở quá trình hoà bình tại mảnh đất Trung Đông này.
Cùng với việc SDF kiểm soát đa phần tả ngạn sông Euphrate sẽ đặt họ và Thổ Nhĩ Kỳ vào một cuộc chiến mới, tương tự như chiến dịch Cành Oliu tại khu vực Afrin.
Trong thời gian tới đây, Syria vẫn chưa thể im tiếng súng khi mà các bên với những cái đầu nóng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung cho một giải pháp hoà bình - cùng chung song.
Cuộc tập kích bằng tên lửa vào vị trí của Iran phía Nam thủ đô Damascus
Đêm 8/4, một cuộc tấn công bằng tên lửa vào Khu công nghiệp nằm trong khu vực al-Kissweh, phía Nam thủ đô Damascus được các lực lượng Syria cáo buộc là do Israel thực hiện.
Vào lúc 21h45, người dân Syria phát hiện ra có ít nhất 3 tên lửa từ hướng Golan bay qua khu vực Quneitra hướng về phía đông.
Khu công nghiệp al-Kissweh được cho là có một căn cứ của các lực lượng thân Iran.
Bệnh viện Damascus đã tiếp nhận 32 người bị thương do cuộc tập kích này. Theo một số nguồn tin chưa xác thực thì trong số người bị thương có một chỉ huy cao cấp của Vệ binh Cộng Hoà Iran tại Damascus Hitam Abed Al-Rasul Naif.
Chú thích ảnh: Bản đồ khu vực được cho là căn cứ quân sự của Iran bị tập kích bằng tên lửa.
Chú thích ảnh: Hình ảnh ghi lại các tên lửa Israel phát nổ tại al-Kissweh
Báo động ở mức cao nhất cho việc Iran sẽ phản công bằng tên lửa
Ngay trước khi cuộc tập kích đêm ngày 8/5 được thực hiện, lực lượng vũ trang Israel ra lệnh báo động ở mức cao nhất cho các khu định cư Do Thái trên cao nguyên Golan (chiếm đóng của Syria). Lệnh này bao gồm yêu cầu người dân chuẩn bị các vị trí trú ẩn trong trường hợp có phản kích bằng tên lửa và triển khai các hệ thống phòng không “Vòm Sắt”.
Báo động này được đưa ra sau khi có những hoạt động di chuyển "bất thường" các lực lượng ủng hộ Iran tại Syria và tuyên bố rút khỏi thoả thuận Hạt nhân với Iran của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Có thể thấy rõ nếu tiếp tục leo thang bằng các hành động tấn công qua lãnh thổ Syria, Israel có thể sẽ hứng chịu các hậu quả khó đoán trước từ phía Iran.
Trong một diễn biến khác tại Lebanon, liên minh Hezbollah và Amal (Hồi giáo Shia ủng hộ Iran) đã giành chiến thắng ngoạn mục trong cuộc bầu cử Quốc hội tại nước này khiến cán cân quyền lực nghiêng về phía các lực lượng ủng hộ Iran.
Có tới 1/3 ghế Quốc hội chắc chắn đã nằm trong tay liên minh này, đó là chưa kể các phe phái tôn giáo khác có thể gia nhập liên minh như Thiên chúa giáo, Hồi giáo Sunni.
Việc liên minh này chiến thắng trong bầu cử sẽ khiến thái độ “thù địch” với Israel gia tăng hơn trong chính quyền Lebanon, có thể dẫn tới các xung đột tái xuất hiện tại Nam Lebanon.
Trên thực địa cả một dải biên giới Israel tiếp giáp Lebanon, Syria sẽ có thể trở thành mục tiêu cho các tên lửa đối đất của Hezbollah và Iran trong thời gian gần nhất sau hàng loạt các hành động gây hấn của Israel.
Có thể đây là một cái bẫy do Israel và Phương Tây giăng ra để cuộc phản công của Iran trở thành cái cớ cho các hoạt động tấn công chính trị vào Iran, Lebanon và Syria trong tương lai gần.
Vào cuối tháng 4 năm 2018, sau các chiến thắng tại Đông Ghouta, Đông Qalamoun, và các cuộc đàm phán đầu hàng thành công tại Dumayr, Bắc Homs. Lực lượng Tiger tuyên bố chiến dịch tiếp theo của họ sẽ nhằm vào Jisr al-Shughour nằm ở Tây Bắc Syria, thuộc tỉnh Idlib, một chiến dịch “phục hận”.
Vậy tại sao Jisr al-Shughour lại quan trọng đến vậy? Và ân oán gì của Lực lượng Tiger ở đây?
Ta sẽ cùng quay trở lại năm 2015, một thất bại lớn nhất của các lực lượng vũ trang Syria nói chung và Lực lượng Tiger nói riêng, tại địa danh Jisr al-Shughour.
Idlib nguy ngập
Vào ngày 27/3/2015 Liên minh Quân đội chinh phục (Jaysh al-Fateh) gồm các nhóm phiến quân - khủng bố sừng sỏ như Ahrar al-Sham (sau này là JTS), Jahbat al-Nursa (sau này là HTS), Đảng Hồi giáo Đông Turkestan người Duy Ngô Nhĩ (TIP), các nhóm - lữ đoàn của Quân đội Syria Tự do (FSA) và các phe phái Hồi giáo khác đã hoàn toàn bao vây thành phố Idlib, chỉ để lại hai lối thoát cho các lực lượng chính phủ.
Sau bốn ngày giao tranh ác liệt, với ít nhất 132 phiến quân, 76 binh sĩ chính phủ và 11 thường dân thiệt mạng. Jaysh al-Fateh đã chiếm khu vực phía Bắc thành phố Idlib và cô lập hai làng Kafarya và al-Fuah gồm đa phần người Shia trung thành với chính phủ Syria tại phía bắc.
Các lực lượng trung thành với chính phủ Syria rút về phía Nam thành phố Idlib, họ phải chuẩn bị đối mặt với một chuỗi tấn công đẫm máu sẽ xảy ra trong tương lai gần.
Ngày 2/4/2015 Jaysh al-Fateh tiến vào khu vực Mastouma và căn cứ quân sự lân cận phía nam Thành phố Idlib nơi hầu hết các lực lượng ủng hộ chính phủ tập trung sau khi rút lui từ phía bắc thành phố.
Ngày hôm sau, phiến quân gia tăng các cuộc tấn công và đã thâm nhập sâu vào khu vực Mastouma trong đêm. Theo các nguồn tin phiến quân, Chuẩn Tướng Emad Ibrahim - Chỉ huy trưởng các lực lượng vũ trang Syria trong tỉnh Idlib đã tử trận trong giao tranh.
Đến thời điểm này, các lực lượng trung thành với chính phủ Syria đã gần như kiệt quệ.
Chú thích ảnh: Bản đồ khu vực giao tranh Idlib từ tháng 3 (đường viền đỏ) cho tới những khu vực bị cô lập cuối tháng 4
Lực lượng Tiger tham chiến
Bộ Quốc Phòng Syria ngày 4/4/2015 phải điều động Lực Lượng Tiger do Suheil al-Hassan (lúc này là Đại Tá) và Lực lượng Chim ưng Sa mạc đang phòng thủ IS tại Aleppo và Homs đến Ariha để hỗ trợ quân đội chính phủ cố thủ trong và xung quanh Mastouma.
Vào ngày 5/4, sau một loạt giao tranh kéo dài hai ngày, được phiến quân mô tả như là một "cuộc tấn công toàn diện" tại Mastouma, phiến quân đã bị đẩy lùi khỏi căn cứ quân sự và khu vực đô thị.
Theo nhiều nguồn tin khác nhau, từ 50 đến 450 phiến quân đã bị tiêu diệt, phe đối lập tuyên bố có 6 lính quân đội chính phủ bị giết.
Cuộc tấn công vào Mastouma của phiến quân được Quân đội Syria tuyên bố là một cái bẫy giúp bao vây các chiến binh đối lập và tiêu hao trong chiến đấu đường phố.
Tuy vậy, việc đẩy lùi Jaysh al-Fateh tại Mastouma chỉ làm chậm vài ngày cuộc sụp đổ tại Tỉnh Idlib.
Trong những ngày tiếp theo, Lực lượng Tiger mở rộng tấn công từ Mastouma ra các khu vực lân cận nhưng nhanh chóng bị lâm vào thế bế tắc khi giao tranh trong các đô thị.
Chú thích ảnh: Bản đồ khu vực giao tranh tại tỉnh Idlib ngày 22/4
Việc Lực lượng Tiger đóng quân trong một khu vực bị bao vây chặt chẽ tại Jisr al-Shughour, Ariha và Mastouma chỉ khiến toàn bộ các nhóm phiến quân tại Tây Bắc Syria tăng cường binh lực, quyết tâm tiêu diệt lực lượng tinh nhuệ nhất của Quân đội Syria này và theo đà đó đánh sụp đổ toàn bộ các lực lượng chính phủ.
Từ 22/4 tới 1/5, các đơn vị xung kích của Jaysh al-Fateh, dẫn đầu bởi Ahrar al-Sham quyết tâm tiêu diệt con đường duy nhất nối thành phố Idlib - Mastouma - Ariha - Jisr al-Shughour tới tỉnh Latakia.
Trong 2 ngày đầu tiên của đợt tấn công, Jaysh al-Fateh đã sử dụng tới 15 xe bom hạng nặng và hàng nghìn phiến quân tấn công liên tục vào Mastouma và Jisr al-Shughour.
Ngày 24/4, các mũi tấn công của Jaysh al-Fateh đã chiếm được 4 điểm trong Jisr al-Shughour, tuy nhiên giao tranh vẫn ác liệt trong chu vi từ 2-4km2 thành phố. Số binh lính tử trận tại chỗ của hai bên là 43 phiến quân (trong đó có 13 tên gốc Chechnya) và 40 binh sĩ chính phủ.
Ngày 25/4, cùng với việc một xe bom đánh sập hoàn toàn cứ điểm Ayn Sibeel, Jaysh al-Fateh chiếm Nhà máy đường và gần như kiểm soát hoàn toàn thành phố Jisr al-Shughour.
Có ít nhất 60 binh lính chính phủ đã tử trận trong ngày 25/4. Những nhóm quân còn lại của các lực lượng chính phủ rút về điểm duy nhất còn lại trong thành phố là Bệnh Viện Jisr al-Shughour.
Chú thích clip: Tổng hợp các clip của Jaysh al-Fateh trong chiến dịch Idlib
Bị bao vây tại bệnh viện Jisr al-Shughour
Ngày 28/4, phiến quân bao vây bệnh viện nơi binh lính Lực lượng Tiger và các nhóm tàn quân từ Idlib, Mastouma, Ariha vẫn tiếp tục chiến đấu.
Vào ngày 29/4, đợt tấn công thứ 4 vào bệnh viện bị đẩy lùi. Damascus vẫn ra lệnh cho Lực lượng Tiger phải lấy lại Jisr al-Shughour bằng mọi giá.
Lúc này Jaysh al-Fateh đã phá huỷ một cây cầu trong một nỗ lực ngăn chặn các lực lượng chính phủ tại Hama tới Jisr al-Shughour.
Ước tính trên 1000 binh lính sĩ quan bị bao vây tại bệnh viện đa phần là Lực lượng Tiger.
Ngày 1/5, Jahbat al-Nursa thuộc Jaysh al-Fateh tiến hành tấn công đợt thứ 5 dẫn đầu bằng xe bom vào bệnh viện.
Đến cuối ngày, bệnh viện vẫn còn dưới sự kiểm soát của quân đội chính phủ nhưng gần như hàng rào phòng thủ đã bị phá vỡ. Các cuộc giao tranh xung quanh bệnh viện đã khiến ít nhất 14 chiến binh al-Nusra và hàng chục binh sĩ chính phủ tử thương. Giao tranh giữa các lực lượng chính phủ bị bao vây và Jaysh al-Fateh đã làm tiêu hao gần như hoàn toàn đạn dược của quân đội chính phủ.
Cho tới 18/5, Tại Bệnh viện Jisr al-Shughour, số cuộc tấn công đã vượt qua con số 10. Và số binh lính sĩ quan tử trận đã lên tới hàng trăm.
Các diễn biến bất lợi, tình trạng thiếu đạn dược, bao vây và thương vong lớn đến mức, Đại tá Suheil al-Hassan trở nên mất bình tĩnh.
Chú thích clip: Đoạn phim quay lại cảnh Đại tá Suheil al-Hassan của lực lượng Tiger đã gọi điện thoại tới Bộ Quốc Phòng Damascus để xin quân tiếp viện và đạn dược.
“Tôi còn 800 binh lính, hãy cho tôi đạn dược tôi sẽ phản công”.
Tháo chạy khỏi Idlib
Ngày 19/5, sau nhiều ngày giao tranh ác liệt, Jaysh al-Fateh chiếm Mastouma và căn cứ quân sự liền kề sau khi quân đội phải rút lui về phía Ariha.
Hàng rào phòng thủ phía Bắc là Mastouma tan rã, làm cho Ariha trở nên nguy cấp do sức ép từ phía bắc. Một phát ngôn viên của Ahrar al-Sham cũng tuyên bố rằng Quân đội chính phủ cũng đã bắt đầu rút khỏi Ariha.
Lực lượng chính phủ tuyên bố đã phá hủy tất cả các kho vũ khí và đạn dược trước khi họ rút lui, truyền thông đối lập cho thấy một cuộc tập kích trên tuyến đường rút lui khiến hàng chục xe cơ giới bị phá hủy rải rác với xác chết và cảnh xử tử tù binh quân chính phủ.
Ngày 21/5, Jaysh al-Fateh tiếp tục kiểm soát Ariha đã bị bỏ trống, các lực lượng chính phủ đã chấp nhận tháo chạy khỏi dải đô thị tại tỉnh Idlib này và bỏ lại bệnh viện Jisr al-Shughour bị cô lập.
Ngày hôm sau 22/5, vào 8 giờ sáng, khoảng 500 binh sĩ chính phủ đã cố gắng chạy từ bệnh viện Jisr al-Shughour về phía khu vực do chính phủ kiểm soát phía nam Jisr al-Shughour.
Đa phần nhóm quân này đã bị giết, bị thương và bị bắt sống dưới hoả lực của phiến quân trong đó có 3 tướng và 1 đại tá.
Phiến quân tuyên bố đã giết chết 208 và bắt sống 65 binh lính trong cuộc tháo chạy, không quá 10 đến 55 người còn sống sót.
Trong khi đó, các nguồn tin chính phủ cho biết có 127 trong số 170 binh sĩ đã trốn thoát thành công.
Nhà báo Robert Fisk phát hiện ra rằng "chỉ 1/2 những người chạy khỏi bệnh viện an toàn, và một số sau đó đã chết vì bị thương quá nặng sau khi tới các vị trí của quân đội chính phủ.
Đài truyền hình quốc gia Syria tuyên bố cuộc rút lui là một "chiến thắng".
Ngày 23/5, SOHR thông báo cái chết của 261 binh sĩ Syria và dân quân ủng hộ chính phủ, bao gồm 90 sĩ quan (1 Thiếu tướng, 11 Chuẩn tướng, 11 Đại tá và 3 Trung tá), kể từ khi bắt đầu cuộc tấn công Jisr al-Shughour.
Chú thích clip: Binh lính và sĩ quan Syria tháo chạy dưới hoả lực của phiến quân tại bệnh viện Jisr al-Shughour.
Thất bại tại Jisr al-Shughour và Idlib đã khiến Iran và Nga đã chính thức can thiệp.
Jisr al-Shughour nằm tiếp giáp với tỉnh Latakia, nơi có căn cứ không quân Nga Hmeymim, đây được coi là cửa ngõ để tiến vào tỉnh Latakia do các khu vực giáp ranh hai tỉnh Idlib và Latakia là đồi núi, gần như không thể hành quân với số lượng lớn nếu không đi qua Jisr al-Shughour.
Cuộc tấn công Jisr al-Shughour đã được các nhà phân tích miêu tả là một trong những "hoạt động lớn nhất và tham vọng nhất trong cuộc nội chiến Syria" của liên minh 40 nhóm đối lập, với mục tiêu chính là đè bẹp lực lượng Tiger của Suheil al-Hassan.
Việc bị bao vây và tiêu hao bởi phiến quân tại Idlib của Lực Lượng Tiger được coi là "một thảm họa" cho Quân đội Syria.
Việc triển khai các lực lượng trung thành với chính phủ tinh nhuệ như Lực lượng Tiger và Chim ưng sa mạc đến Idlib từ các mặt trận khác được xem là một sai lầm khiến trên thực tế cuối năm 2015, các vị trí chính phủ bị tràn ngập bởi IS ở phía đông của tỉnh Homs, IS tiến tới ngoại vi Đông Qalamoun.
Jaysh al-Fateh đã tấn công lan rộng về hướng tỉnh Latakia, đưa xung đột lan vào thành trì của Tổng thống Bashar al-Assad, sau khi chiếm được Jisr al-Shughour.
Đối với chính phủ Syria và đồng minh Iran, thất bại tại Jisr al-Shughour đồng nghĩa với việc họ đã bị dồn vào đường cùng. Và Iran quyết định hành động.
Cuộc chiến Syria không còn là của người Syria nữa.
Vào đầu tháng sáu, hàng nghìn dân quân Shia được huy động tại Iran và Iraq. Mục tiêu của Iran là huy động ít nhấy 10.000 người để hỗ trợ quân đội chính phủ Syria, trước hết là ở Damascus, và sau đó tái chiếm Jisr al-Shughour.
Chỉ huy lực lượng Vệ binh Cộng Hoà Iran (IRGC) Qasem Soleimani tuyên bố “Trong những ngày tới, thế giới sẽ bất ngờ trước những gì chúng ta đang chuẩn bị, phối hợp với các lãnh đạo quân sự Syria”.
Trên thực địa, trong hai tháng 6-7 năm 2015 đã có 6.000 dân quân Shia từ Iraq, Iran và Afghanistan chiếm lĩnh các vị trí phòng thủ tại tỉnh Latakia, Hama, Aleppo, Homs và Damascus.
Đối với Nga, việc Latakia và Hmeimim bị uy hiếp là lằn ranh đỏ với các hoạt động của phiến quân.
Tháng 9 cùng năm, người Nga đã quyết định can thiệp vào chiến trường Syria bằng không kích và các lực lượng chính quy, phi chính quy người Nga tham chiến đẩy lui Jaysh al-Fateh tại khu vực lân cận Jisr al-Shugour thuộc tỉnh Latakia.
Hôm 26/3 Arab Saudi cho biết một dân thường đã bị chết và hai người khác bị thương sau khi 7 tên lửa được phóng từ Yemen bởi các lực lượng đối lập Yemen.Đây là thương vong đầu tiên trên đất Saudi kể từ khi Liên quân Arab do Saudi dẫn đầu bắt đầu can thiệp quân sự tại Yemen cách đây ba năm.
Các tên lửa đã bắn vào bốn mục tiêu, bao gồm thủ đô Riyadh, và tất cả đều bị đánh chặn và phá hủy theo phát ngôn viên lực lượng liên minh Ảrập Turki al-Maliki.
Các mảnh vỡ từ các tên lửa bị chặn đã giết chết một thường dân, tuyên bố nói thêm.
Các lực lượng đối lập Yemen đã liên tục tấn công bằng tên lửa đạn đạo vào lãnh thổ Arab Saudi kể từ khi cuộc xung đột bùng nổ vào năm 2015.
Phóng viên Jeremy Binnie nghiên cứu về nguồn gốc và sự cải hoán tên lửa, đã có một số đánh giá cách mà các lực lượng phiến quân đang duy trì chiến dịch tập kích bằng tên lửa đạn đạo.
Việc sử dụng tên lửa đạn đạo các đơn vị dân quân liên kết với Ansar Allah (Houthi) trong cuộc xung đột đang diễn ra tại Yemen đang tiếp tục.
Các nhóm đối lập - lực lượng Ansar Allah và những người trung thành với cựu tổng thống Yemen Ali Abdullah Saleh đã chống lại chính phủ Yemen được quốc tế công nhận do Tổng thống Abdrabuh Mansur Hadi và Liên minh quân sự Arab do Saudi lãnh đạo kể từ tháng 3 năm 2015.
Arab Saudi đã xác nhận rằng hơn 47 tên lửa đạn đạo đã được phóng từ Yemen vào lãnh thổ của họ kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu.
Mặc dù các hệ thống phòng không Patriot của Arab Saudi đã khiến những cuộc tấn công này gây rất ít hậu quả, tuy nhiên việc duy trì tấn công bằng tên lửa vẫn là công cụ cho phe đối lập tuyên bố rằng họ đang và đã trả đũa các cuộc không kích do Liên quân Arab tiến hành và báo hiệu sự không khoan nhượng.
Tích trữ từ trước cuộc nội chiến
Trước khi bùng nổ chiến tranh, Yemen đã mua lại các hệ thống tên lửa đạn đạo R-17 Elbrus (SS- 1C “Scud B”) và OTR-21 Tochka (SS-21 “Scarab”) từ Liên Xô, cả hai loại được các lực lượng chính phủ sử dụng rộng rãi trong cuộc nội chiến Yemen năm 1994.
Bài báo xuất bản năm 2014 của The Military Balance trích dẫn công bố của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế Hoa Kỳ báo về việc các lực lượng vũ trang Yemen có 6 bệ phóng di động tên lửa 9P117 - Scud và 10 bệ phóng Tochka trong kho.
Tháng 7/2009, một báo cáo tình báo của Mỹ bị
Wikileaks khai thác và tung ra chi tiết rằng quân đội Yemen đang cố gắng mua một động cơ thay thế cho xe vận chuyển tên lửa MAZ-543 vào tháng 4 năm 2009, cho thấy một trong số các bệ phóng 9P117 hỏng hóc.
Các bệ phóng vận này có thể nhận ra trong ảnh vệ tinh từ tháng 8 năm 2012 đến tháng 3 năm 2015, được đặt ngoài trời tại một vị trí gần Căn cứ không quân Al-Dulaimi ngoại vi thủ đô Sanaa.
Chi tiết ảnh cho thấy có 6 hầm chứa phù hợp cho các bệ phóng, cho thấy đây là căn cứ chính cho đơn vị Scud của Yemen vào thời điểm đó.
Mặc dù số lượng tên lửa mà Yemen có trong kho khi bắt đầu cuộc xung đột vẫn chưa rõ ràng, Yemen đã nỗ lực bổ sung thêm ngoài những tên lửa nhận được từ Liên Xô với ít nhất một đơn hàng từ Bắc Triều Tiên.
Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các công ty Bắc Triều Tiên tham gia vào việc chuyển giao tên lửa cho Yemen vào tháng 8 năm 2002, và các tàu hải quân của Tây Ban Nha chặn một con tàu mang theo 15 tên lửa đạn đạo Scud đến Yemen vào tháng trong 12 năm đó.
Con tàu này sau đó được phép giao hàng lại cho Yemen. Các tên lửa được tìm thấy trên tàu là “Scud B” (Phiên bản Hwasong-5 của Bắc Triều Tiên dựa trên R-17), theo một thông tin ngoại giao tháng 6/2003 của Mỹ.
Mặc dù Sanaa cam kết rằng đây sẽ là chuyến hàng cuối cùng họ nhập khẩu tên lửa từ Bắc Triều Tiên, có thể đây chỉ là một trong nhiều lô hàng đã bàn giao thành công bao gồm các biến thể tầm xa hơn như Hwasong-6, còn được gọi là “Scud -C“ có tầm hoạt động 500-550 km.
Sau khi Saleh bị người nổi dậy gây sức ép phải từ chức Tổng Thống vào năm 2011, người kế nhiệm Hadi, đã cố gắng tổ chức lại quân đội và nhằm vào những người trung thành với Saleh.
Điều này bao gồm giải tán lực lượng Vệ binh Cộng hoà Yemen (VBCH) và đưa các đơn vị tên lửa vào trong Lực lượng Dự trữ Chiến lược Yemen mới được thành lập.
Theo Reuters, vào tháng 12 năm 2012 VBCH, dù đã bị yêu cầu giải tán, vẫn được chỉ huy bởi con trai của Saleh, Ahmed Ali Abdullah Saleh ban đầu từ chối từ bỏ quyền kiểm soát tên lửa đạn đạo nhưng cuối cùng cũng đã chấp nhận vào cuối tháng đó.
Cho tới hiện tại, có thể khẳng định lực lượng đang sử dụng tên lửa đạn đạo là các cựu sĩ quan, binh lính thuộc lực lượng VBCH Yemen.
Sau khi phần lớn miền bắc bao gồm cả Sanaa được Ansar Allah và VBCH Yemen trung thành với Saleh kiểm soát, hàng chục bệ phóng tên lửa và hàng trăm tên lửa các loại rơi vào tay lực lượng đối lập.
Tồn tại qua Chiến dịch không kích “cơn bão quyết định”
Ngay từ đầu cuộc can thiệp, Liên quân Arab đã xác định khả năng tên lửa đạn đạo của các lực lượng đối lập sẽ là công cụ để phản công cho sự can thiệp quân sự và đây là một trong những mục tiêu chính trong các cuộc tập kích không quân.
Tháng 4 năm 2015, Liên quân Arab công bố kết thúc Chiến dịch “Cơn bão quyết định”, giai đoạn đầu của cuộc can thiệp, tuyên bố rằng chiến dịch đã đạt được tất cả các mục tiêu đề ra, bao gồm cả việc phá hủy các vũ khí hạng nặng như tên lửa đạn đạo.
Tuy nhiên, các bằng chứng cho thấy tuyên bố này không có tính thực tế.
Một video xuất hiện trên mạng xã hội vào tháng sau cho thấy một bệ phóng 9P117 hoàn toàn không bị hư hại đang di chuyển ở phía bắc Sanaa.
Nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa đạn đạo của lực lượng đối lập đã được xác nhận vào ngày 6 tháng 6 năm 2015, khi Liên quân Arab đưa ra một thông cáo báo chí nói rằng Lực lượng Phòng không Hoàng gia Saudi (RSADF) đã bắn hạ một tên lửa kiểu Scud tại Khamis Mushayt, thành phố ở phía tây nam cách biên giới Yemen khoảng 100 km.
Căn cứ không quân King Khalid, là địa điểm quan trọng nhất cho các cuộc xuất kích không quân của Liên quân Arab tại Yemen, nằm ở phía đông của thành phố.
Kể từ đó, Liên quân Arab liên tục đưa ra tuyên bố xác nhận rằng ít nhất 47 tên lửa đạn đạo đã được phóng vào Arab Saudi, tất cả đều bị đánh chặn.
Con số này đặt ra câu hỏi về tính chính xác của các tuyên bố lặp đi lặp lại của Liên quân Arab là đã phản công phá hủy các bệ phóng ngay lập tức sau khi phóng tên lửa.
Nếu tuyên bố của các lực lượng đối lập là chính xác, số lượng các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo trên lãnh thổ Arab Saudi thực sự cao hơn nhiều so với sự thừa nhận.
Mặc dù có khả năng là người Arab Saudi không tính đến các tên lửa mà RSADF không đánh chặn thành công, nhưng không có chứng thực để khẳng định các tuyên bố của lực lượng đối lập Yemen rằng các cuộc tấn công này đang gây ra thiệt hại đáng kể cho hạ tầng và thương vong con người.
Các loại tên lửa cải hoán
Các lực lượng đối lập Yemen đã duy trì chiến dịch tấn công tên lửa đạn đạo bằng cách cải hoán tên lửa từ các hệ thống tên lửa không đối không S-75 (SA-2) để tạo ra tên lửa đối đất Qaher-1, được tuyên bố vào tháng 12 năm 2015 và được cho là có tầm bắn 250 km.
Quân đội Yemen có trong trang bị rất nhiều S-75, đa phần số đó đã bị phá huỷ trong chiến dịch không kích của Liên quân Arab.
Tên lửa S-75 sử dụng nhiên liệu lỏng thường có đầu đạn phân mảnh nặng 195 kg có thể được tái thiết lập để kích nổ trước khi nó chạm đất.
Chúng thường được phóng từ các bệ phóng cố định, nhưng một video được phát sóng trên kênh truyền hình Al-Masirah vào ngày 22 tháng 12 năm 2015 đã thể hiện một tên lửa S-75 được bắn ra từ thùng của một chiếc xe tải.
Thông qua các kênh truyền thông ủng hộ Al-Masirah và Saba News Agency, các lực lượng đối lập đã tuyên bố vào ngày 28 tháng 3 rằng họ lần đầu tiên ra mắt phiên bản cải tiến có tên là Qaher-M2 với tầm bắn là 400 km mang đầu đạn nặng 350 kg, ba quả tên lửa dạng này đã được bắn vào Căn cứ Không quân King Khalid.
Điều này được khẳng định bởi một đoạn video cho thấy 3 tên lửa S-75 được phóng liên tiếp.
Liên quân Arab cũng đã xác nhận cuộc tấn công, tuyên bố 4 tên lửa đạn đạo đã bị bắn hạ trước khitới Khamis Mushayt (tên lửa thứ tư có thể đã được phóng từ một địa điểm khác).
Đây dường như là một cuộc tấn công số lượng lớn tên lửa đạn đạo nhưng không thành công trong một kế hoạch áp đảo hệ thống Patriot bảo vệ thành phố.
Các lực lượng đối lập cũng công bố phiên bản Scud mới của họ, Burkan-1 vào ngày 2 tháng 9 năm 2016.
Burkan-1 có đường kính 88 cm (giống như R-17), dài 12,5 m (dài hơn 1,5 m so R-17 thông thường), và nặng 8.000 kg với đầu đạn 500 kg (nặng hơn khoảng 2.000 kg so với R-17, mặc dù đầu đạn chỉ còn phân nửa so với gần 1000 kg của R-17).
Theo lực lượng đối lập, Burkan-1 được sử dụng lần đầu tiên vào ngày 9 tháng 10 năm 2016 khi một tên lửa đạn đạo bắn trúng căn cứ không quân King Fahd bên ngoài thành phố Al-Taif của Saudi, cách biên giới Yemen khoảng 525 km.
Liên minh đã xác nhận vụ việc, tuyên bố rằng một tên lửa bắn vào Al-Taif đã bị đánh chặn vào ngày hôm đó.
Cuộc tập kích bằng Burkan-1 lần thứ hai tại sân bay quốc tế King Abdulaziz ở Jeddah vào ngày 27 tháng 10 năm 2016.
Đây có thể là mục tiêu xa nhất cho đến nay, vì sân bay cách biên giới Yemen 630 km.
Mặc dù Liên quân Arab không xác nhận sân bay bị tấn công, nhưng họ tuyên bố rằng một tên lửa đã bị đánh chặn cách Mecca khoảng 65 km.
Arab Saudi và các đồng minh đã sử dụng cuộc tấn công để làm mất uy tín của lực lượng đối lập Yemen bằng cách đưa họ vào vị thế những người đang gây nguy hiểm cho thành phố linh thiêng nhất của thế giới Hồi giáo.
Lực lượng đối lập phản đối khẳng định này, nói rằng họ đã sử dụng một tên lửa rất chính xác để tấn công một sân bay lưỡng dụng đang tham gia chiến dịch ném bom ở Yemen.
Một điều có thể khẳng định, căn cứ Không quân Hoàng gia Ả Rập (RSAF) tại King Abdulaziz ở Jeddah là nơi xuất phát của các máy bay vận tải C-130, nằm bên cạnh một sân bay quốc tế.
Có thể dòng Burkan là một biến thể Scud chưa từng xuất hiện mà Yemen mua lại từ Bắc Triều Tiên trước cuộc nội chiến.
Ví dụ: Quân đội Syria sở hữu loại tên lửa do Bắc Triều Tiên sản xuất được gọi là “Scud D” với tầm bắn khoảng 700 km mà chưa bao giờ xuất hiện hình ảnh.
Tuy nhiên, nếu một tên lửa như vậy được mua từ Bắc Triều Tiên trước khi chiến tranh nổ ra, khá lạ lùng là phe đối lập phải đợi 18 tháng trước khi phóng tên lửa.
Do đó, điều đáng tin cậy hơn là thời gian này phe đối lập đã tập trung để sửa đổi các loại Scud hiện có để mở rộng tầm bắn, cũng như xây dựng các bệ phóng có khả năng phóng những tên lửa lớn hơn.
Kích thước của Burkan-1 cho thấy rằng đây là một tên lửa Scud tiêu chuẩn đã được kéo dài với các mối hàn trên thân và thùng nhiên liệu để có thể mang thêm nhiên liệu cần thiết để mở rộng tầm bắn.
Iraq đã thực hiện những sửa đổi tương tự để sản xuất tên lửa Al Hussein có khả năng tiếp cận Tehran trong Chiến tranh Iran-Iraq 1980-1988.
Mỗi tên lửa Al Hussein được gia công bằng cách sử dụng các bộ phận từ ba quả tên lửa R-17.
Tên lửa Burkan-2 xuất hiện như là một loại hoàn toàn mới với phần đầu đạn được chế tạo tại Yemen.
Cả Iran và Bắc Triều Tiên đã sản xuất các biến thể Scud với đầu đạn hình cầu, nhưng không có sự tương đồng với Burkan-2.
Tầm bắn của các tên lửa Burkan cũng dường như đã được tăng lên bằng cách giảm trọng lượng đầu đạn.
Về kỹ thuật, điều này có thể là vấn đề vì giảm trọng lượng từ phần đầu của tên lửa đạn đạo sẽ
thay đổi trọng tâm, làm cho tên lửa mất ổn định hơn trong hành trình bay.
Đây là một vấn đề lớn đối với tên lửa Al Hussein của Iraq, có xu hướng di chuyển không ổn định, và dễ thành mục tiêu cho Patriot của Mỹ tham gia trong Chiến tranh vùng Vịnh 1990-91.
Những phiến quân của Yemen có thể gặp những vấn đề tương tự. Hai tên lửa Burkan-2 đầu tiên có thể đã rơi xuống sa mạc trên đường tới Riyadh, điều này sẽ giải thích tại sao không có báo cáo về các vụ tập kích đó.
Tuyên bố Liên quân Arab về vụ tấn công Burkan-2 thứ ba chắc chắn đặt ra câu hỏi về độ chính xác của tên lửa.
Trong vụ tấn công vào tháng 3 năm 2017, có vẻ như lực lượng đối lập Yemen cố tình nhắm vào thị trấn Al-Rayn xa về phía bắc, vì nếu Riyadh là mục tiêu tấn công theo tuyên bố của phiến quân, tên lửa có khả hăng hụt tầm và rơi xuống thủ đô của Saudi.
Chiến dịch “Bão cát Syria” của Lực lượng dân chủ Syria SDF năm 2017
Chiến dịch “Bão cát Syria” năm 2017 đã được Lực lượng dân chủ Syria (SDF) tổ chức tại tả ngạn sông Euphrate thuộc tỉnh Deir Ezzor bắt đầu vào tháng 9 năm 2017, gần như cùng thời điểm với chiến dịch Deir Ezzor của quân đội Syria ở hữu ngạn.
Với sự hỗ trợ của không quân Liên minh chống khủng bố do Mỹ dẫn đầu, SDF gồm đa phần là người Kurd đã tổ chức các cuộc tấn công sâu vào khu vực xen lẫn các mỏ dầu và làng mạc tại tả ngạn.
Đến giữa tháng 10 năm 2017, chỉ với các đơn vị trang bị nhẹ thuộc dân quân người Kurd YPG, YPJ, SDF đã kiểm soát một khu vực rộng lớn mà gần như không có giao tranh bao gồm các giếng dầu, toàn bộ hai bờ sông Khabour và ngoại ô thành phố Deir Ezzor ở tả ngạn.
Chú thích ảnh: SDF tiến tới sông Khabour.
Từ cuối năm 2017 tới đầu năm 2018, IS bắt đầu hoạt động mạnh tại tả ngạn, hàng nghìn tên sau thất bại tại al-Bukamal trước lực lượng chính phủ Syria và Iraq đã vượt sông, tổ chức các cuộc tập kích liên tục nhằm vào tuyến tiếp vận của SDF tại hai tỉnh Deir Ezzor và Hasakah.
Cho tới tháng 1 năm 2018, với sự hỗ trợ của không quân Liên minh, SDF đã đẩy lui được đa phần các cuộc xâm nhập. Nhân theo đà đó, SDF tiếp tục phát triển và kiểm soát cụm cứ điểm Markadah và bờ nam sông Khabour hướng tới biên giới và kiểm soát các giếng dầu.
Chú thích ảnh: SDF vượt sông Khabour, tiến tới biên giới Syria - Iraq dọc theo sông Euphrate.
Tính tới thời điểm đầu năm 2018, SDF đã kiểm soát được 15.212 km2 tương đương một phần tư lãnh thổ Syria. Lực lượng dân chủ Syria đã trở thành một phe phái quan trọng trong cuộc nội chiến Syria.
IS đã mất 89.862 km2 lãnh thổ (bao gồm cả lãnh thổ hữu ngạn do quân đội Syria kiểm soát), và nguồn tài chính khổng lồ từ hoạt động khai thác dầu thô, thời điểm này IS đã chính thức trở thành một lực lượng nhỏ như các nhóm phiến quân khác tại Syria, các nỗ lực của IS tại tỉnh Hama-Idlib hay tại thung lũng Yarmouk tại tỉnh Daraa gần như chỉ còn là hình thức do chúng không thể thu được nguồn lợi khổng lồ như trước.
Tái khởi động chiến dịch với tên mới Bão Jazirah vào ngày 1/5
Cùng thời điểm các lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ và Quân đội quốc gia Syria đối lập (NSA) tấn công khu vực Afrin ở Tây Bắc Syria trong chiến dịch “Cành Oliu”. Tất cả các hoạt động mở rộng lãnh thổ kiểm soát hay tiếp tục tấn công IS tại các đô thị còn lại ở tả ngạn sông Euphrate của SDF tạm ngưng.
Cao điểm là vào tháng 3, hàng nghìn binh lính người Kurd trong thành phần SDF được điều động đi các khu vực Manbij để đề phòng một cuộc tấn công của NSA và đặc nhiệm Thổ Nhĩ Kỳ.
Trên thực địa, chỉ còn lại các nhóm người Arab địa phương được tuyển mộ gần đây của SDF.
Nắm được cơ hội đó, ngày 4/4, IS đã tung ra một cuộc tấn công có chủ đích vào các vị trí của SDF và tái chiếm hàng loạt giếng dầu như Maleh, Ghalbon, Shideha mở rộng vùng kiểm soát của nhóm khủng bố này.
Chú thích ảnh: Các giếng dầu bị IS tái chiếm vào tháng 4.
Ngày 1/5, SDF quyết định tái khởi động chiến dịch “Bão cát Syria” với cái tên mới “Bão Jazirah”.
Bão Jazirah có thể hiểu là “Bão cát trên các ốc đảo” (Jazirah theo tiếng Arab nghĩa là các ốc đảo).
Có tất cả 4 mũi tấn công của SDF.
Mũi thứ nhất và thứ hai
Tại khu vực sát biên giới Syria-Iraq đang bị kiểm soát bởi IS, SDF sẽ tấn công theo hai hướng. Một hướng dọc theo biên giới, hướng còn lại tấn công từ dải đô thị thuộc tỉnh Hasakah (khu vực này trong tháng 2-3 bị IS tập kích liên tục, không quân Liên minh và các đơn vị đặc nhiệm Anh-Mỹ cùng với các chiến binh SDF phải rất vất vả mới đẩy lui được IS).
Chú thích ảnh: Hai mũi tấn công từ tỉnh Hasakah dọc theo biên giới đánh thẳng vào khu vực hoang mạc rộng lớn và các giếng dầu đang trong tay IS.
Mũi thứ ba
Khu vực bờ sông đối diện với các thị trấn al-Mayadeen và al-Bukamal (chính phủ Syria kiểm soát) gồm một dải nhỏ hẹp, nhưng lại là nơi canh tác tốt và tập trung hàng chục nghìn người dân địa phương Arab.
Chú thích ảnh: Bản đồ khu vực tả ngạn sông Euphrate với hàng loạt làng mạc nằm trong tay IS.
Việc vùng đất nông nghiệp này còn nằm trong tay IS khiến chúng có thể tiếp tục có các căn cứ hậu phương, tiếp tế thực phẩm để tổ chức tập kích cả hai bên bờ sông Euphrate nhằm vào cả SDF lẫn các lực lượng thân chính phủ Syria và Iraq.
Ước tính ít nhất 3000 tên IS đang kiểm soát dải đất nhỏ hẹp này, đặc biệt là tại thị trấn Hajin.
Đây là mũi tấn công chính của chiến dịch “Bão Jazirah”, tập trung đa phần binh lính SDF và các trang bị cơ giới của họ.
Chú thích ảnh: IS trong thị trấn Hajin
Mũi thứ tư
SDF tuyên bố sẽ tấn công theo một trục mới ở phía nam giếng dầu Kishma, và đã tiến được hơn 8 km về hướng thị trấn Baghuz ở khu vực gần biên giới Syria - Iraq.
Mũi tấn công này được cho là khép vây hoàn toàn IS trong một cái túi ở bờ sông từ Hajin tới Baghuz để tiêu diệt.
Chú thích ảnh: Mũi tấn công theo hướng thị trấn Baghuz.
Theo một số phân tích của Liên minh do Mỹ dẫn đầu, ước tính IS đã tái hợp các nhóm tàn quân lên tới 7-8000 chiến binh trong khu vực bao quanh al-Bukamal, như vậy ít nhất phải có từ 4-5000 tên đang phòng thủ tả ngạn.
Mục tiêu của chiến dịch “Bão Jazirah” là chấm dứt hoàn toàn sự hiện diện của IS tại tả ngạn sông Euphrate cho tới biên giới Syria - Iraq.
Tuy nhiên, chiến dịch này sẽ rất ác liệt do các mũi tấn công nhằm mục đích tiêu diệt tận gốc IS, để chúng không thể trở lại.
Với các chiến binh IS, việc bị đưa vào đường cùng như vậy đồng nghĩa sẽ rất vất vả cho các lực lượng bao vây vì chúng sẽ quyết tâm tử chiến.
Để so sánh với chiến dịch của quân đội Syria đang diễn ra tại trại tị nạn Yarmouk, nam Damascus. Chỉ khoảng 2000 tên IS nhưng chúng đã gây thiệt hại nặng nề cho các lực lượng tấn công với lối chiến đấu du kích trong đô thị.
Ước tính, với trang bị đa phần là xe tải dân sự gắn hoả lực và chỉ có một số ít xe tăng, thiết giáp SDF sẽ phải mất ít nhất 1 tháng để về cơ bản tiêu diệt hoàn toàn IS.
Các lực lượng đối lập trong túi Bắc Homs đã thành lập Quân đoàn 4 Quân đội quốc gia Syria (NSA) vào thời điểm tháng 3 năm 2018 khi chiến dịch Đông Ghouta sắp kết thúc do lo ngại một chiến dịch mới sẽ diễn ra ở Bắc Homs.
Những ngày gần đây, các lực lượng chính phủ mà nòng cốt là Lực lượng đặc nhiệm Tiger đang tập hợp xung quanh khu vực nhằm chuẩn bị cho một chiến dịch quân sự.
Trong ngày 30/4 Quân đoàn 4 NSA tuyên bố bác bỏ dự thảo thoả thuận hoà bình cho khu vực và không chấp nhận di chuyển toàn bộ dân và quân đối lập đi các khu vực Idlib hay Jarabulus.
Vào cuối ngày 30/4, Quân đội Syria ra tối hậu thư cho các lực lượng đối lập có 72 giờ để thống nhất đàm phán trước khi họ tổ chức chiến dịch tấn công.
Như vậy là lực lượng đối lập trong Bắc Homs chỉ có hết ngày 3/5 để thống nhất một giải pháp hoà bình.
Đàm phán sắp kết thúc
Một số thông tin chưa được xác thực trong đàm phán ngày hôm nay 2/5 như sau:
Thổ Nhĩ Kỳ và Đức đã tham gia vào trong quá trình đàm phán như là trung gian và đại diện giám sát.
Một số điểm quan trọng đang được đàm phán hiện tại:
- Quân đoàn 4 NSA được phép giữ vũ khí và ở lại trong khu vực Bắc Homs, nhưng phải cam kết không được tấn công vào các vị trí chính phủ.
- Thổ Nhĩ Kỳ đứng ra bảo trợ cho Quân đoàn 4 NSA.
- Nhóm khủng bố Hayyat Tahrir al-Sham (HTS) sẽ bị buộc phải rời khỏi khu vực trở về tỉnh Idlib.
- Đường cao tốc nối hai tỉnh Homs-Hama phải được giải toả để giao thông dân sự - quân sự một cách bình thường.
- Nước sạch sẽ được chính phủ cấp cho khu vực
từ các trạm bơm tại Salamiyah, hiện tại trong khu vực đang bị thiếu nước sạch trầm trọng. Ngay cả canh tác cũng khó khăn do thiếu nước tưới tiêu.
Các giao tranh gần đây của các lực lượng đối lập với chính phủ đa phần là về vấn đề nguồn nước.
- Các vị trí dân sự trong chính quyền tương lai tại khu vực sẽ chia sẻ các ghế theo phe thân chính phủ và địa phương quản lý, tuy nhiên phe đối lập yêu cầu chính phủ không được đặt các đơn vị tình báo - an ninh và cảnh sát Syria trong khu vực.
- Đổi lại, cảnh binh Nga sẽ tham gia tuần tra chung trong khu vực, giám sát các hành động của cả hai phía.
Đại diện Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và chính phủ Syria khá thống nhất về các điều khoản.
Phe đối lập chuẩn bị tinh thần
Tuy đàm phán chưa được phe đối lập đưa ra kết quả cuối cùng bằng một thông cáo, các chiến binh đối lập đã nhận được các thông tin rò rỉ theo dạng tin đồn.
Chắc chắn sẽ có hàng nghìn người là gia quyến và thành viên HTS phải rời khỏi Bắc Homs.
Chú thích ảnh: Chiến binh đối lập quỳ lạy chào mảnh đất quê hương trước tin đồn sẽ phải di dời đi Tây Bắc Syria.
Theo hãng thông tấn chính phủ Syria SANA, phe đối lập tại Bắc Homs đang rối loạn. Họ chưa thể soạn thảo thông cáo cho dân và quân. Tuy nhiên về cơ bản, thoả thuận đã được đồng ý.
Đối với HTS, có thể nhóm này sẽ chống lại thoả thuận và sẽ phải có một số hoạt động quân sự mới ép được nhóm này.
Tâm lý của đa phần dân chúng ở đây đang rất giận dữ, Bắc Homs là một khu vực chống chính phủ khá lớn và các cộng đồng ở đây đa phần là các chiến binh trong thành phố Homs, họ đã phải rời bỏ Homs năm 2013 và có thể phải tiếp tục di chuyển tới những nơi xa xôi hơn trong thời gian tới.
Thổ Nhĩ Kỳ có thể sẽ cần Quân đoàn 4 này cùng với 3 quân đoàn NSA có sẵn tại Tây Bắc Syria trong các chiến dịch nhằm vào người Kurd tại Manbij và bờ Đông sông Euphrate trong tương lai.
Ước tính, với sự tham gia của Jaysh al-Islam tại Jarabulus và Quân đoàn 4 tại Bắc Homs. Tổng lực lượng Quân đội Quốc gia Syria (NSA) do Thổ Nhĩ Kỳ chỉ huy sẽ có ít nhất 20 nghìn binh lính.
Đó là chưa kể liên minh Mặt trận giải phóng Syria tại Idlib có ít nhất 10 nghìn binh lính sẽ có nhiều khả năng hợp tác với người Thổ Nhĩ Kỳ.
Bắc Homs có thể sẽ là một “tiền lệ” mang lại hòa bình bằng đàm phán, một dạng “Một đất nước hai chế độ” cho các khu vực lớn hơn như Daraa, Afrin hay lá chắn Euphrate trong tương lai và dưới sự bảo trợ của Nga - Iran và Thổ Nhĩ Kỳ.
Chú thích ảnh: Các thông tin rò rỉ về đàm phán đang được lan truyền trong hàng ngũ đối lập với tốc độ chóng mặt.
