Cuộc nội chiến tại Syria đã bước sang năm thứ bảy, sự cân bằng trên chiến trường đã hoàn toàn nghiêng về phía các lực lượng trung thành với Tổng thống Bashar al-Assad.
Với sự hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp của các đồng minh trong khu vực (Iran-Iraq-Lebanon) và quốc tế (Nga-Trung Quốc), quân đội chính phủ đang mở rộng kiểm soát lên tới gần 60% lãnh thổ Syria.
Chú thích ảnh:
Cho tới giữa tháng 5 năm 2018, quân đội chính phủ Syria đã kiểm soát 108.852 km2 tương đương với 58,8% diện tích lãnh thổ Syria.
Các binh sĩ người Nga, Iran, Hezbollah Lebanon
đóng một vai trò quan trọng trong chiến thắng này, bao gồm cả việc phối hợp với lực lượng Syria trong các chiến dịch quân sự diễn ra liên tục từ đầu cuộc chiến tới nay.
Chỉ nói riêng phía Iran và Iraq đã tạo điều kiện to lớn, đặc biệt là không vận một loạt các lực lượng dân quân Shia (Iraq-Afghanistan-Pakistan)
Tuy vậy, chính phủ của Tổng thống Bashar al-Assad khó có thể tồn tại sau nhiều năm nội chiến nếu thiếu sự đóng góp của người Syria trung thành.
Trong bối cảnh chiến sự diễn ra liên tục, vai trò của vô số các nhóm dân quân hoạt động dưới sự bảo trợ của cái gọi là Quwat al-Difaa al-Watani (Vệ binh Quốc gia Syria - NDF) là đáng quan tâm.
Theo các nhà ngoại giao trong nước và quốc tế đang nỗ lực để chấm dứt nội chiến tại Syria, vai trò của NDF sẽ trở nên ngày càng quan trọng trong hiện tại và tương lai tại Syria.
Sự trỗi dậy của các nhóm dân quân thân chính phủ và NDF thành lập.
Một làn sóng đào tẩu - trở phe diễn ra với Quân đội Syria (SAA) và lực lượng an ninh Syria trong và sau cuộc nổi dậy mùa xuân năm 2011, kết hợp với những thương vong nặng nề cho phía chính phủ trong những năm sau đó và chế độ quân dịch lỗi thời đã khiến một sự thay đổi quan trọng trong chiến lược chiến tranh chống nổi dậy của chính phủ.
Chính phủ Syria đã chấp thuận cho các thế lực địa phương trung thành với chính phủ trên khắp Syria xây dựng các nhóm dân quân, được gọi là al-Lijaan al-Shabiyya (Ủy ban bình quyền) gọi tắt là Shabiyya, cùng với các thành phần dân sự chiến đấu khác với mục đích tăng cường phòng thủ cho Quân đội và lực lượng an ninh Syria.
Những nhóm bán vũ trang này bảo vệ các khu vực trung thành với chính phủ hoặc trung lập trong cuộc xung đột. Các nhóm dân quân này được trang bị vũ khí nhẹ và radio để liên lạc với quân đội, họ kiểm soát bằng các trạm gác và hiện diện - tuần tra - bảo an một cách công khai thay thế cho các lực lượng chính quy.
Tiếp sau việc Shabiyya được thành lập, nhằm tạo một lực lượng phối hợp tấn công với sự chỉ huy chung của SAA khi cần thiết. Các nhóm Shabiyya có đủ năng lực tác chiến tấn công được tái cấu trúc bằng một bộ chỉ huy chung, và “Vệ binh Quốc gia Syria - NDF” đã được thành lập vào năm 2012, đại diện cho nỗ lực của chính phủ Syria nhằm thống nhất chính thức các nhóm dân quân.
Kể từ đó, NDF đã phát triển thành một lực lượng đem lại hỗ trợ quan trọng đối với SAA trên khắp các chiến trường.
Phe đối lập thường xuyên miêu tả NDF như là sự kế thừa của các băng nhóm tội phạm trung thành với chính phủ, những kẻ được triển khai để thay thế lực lượng chính quy tham gia bạo động phản biểu tình trong những ngày đầu tiên của cuộc nổi dậy năm 2011.
Mặc dù có đội ngũ lãnh đạo quan trọng là người Sunni trong tất cả các cấp bậc chỉ huy, NDF thường được đối phương mô tả như một lực lượng dân quân thống trị bởi giáo phái Alawites (giáo phái của TT Assad) và các dân tộc thiểu số khác.
NDF là công cụ thu hút sự ủng hộ của người địa phương với chính phủ.
Lợi ích của NDF đối với chính phủ của TT Assad là vượt quá kỳ vọng ban đầu, ngoài các vấn đề quân sự.
NDF đã trở thành một cánh tay nối dài để huy động nhân lực, duy trì lòng trung thành và liên tục kết nối với chính phủ của các cộng đồng dễ bị tổn thương nằm trong và ngoài các khu vực phe đối lập kiểm soát.
NDF đã giúp chính phủ lấy lại sự ảnh hưởng trong các khu vực mà sự hiện diện của các lực lượng chính quy và hoạt động chính quyền hợp pháp đã bị phe đối lập làm suy yếu hoặc loại bỏ.
Về mặt quân sự, NDF hoạt động như một bức tường lửa chống lại những cuộc tấn công lấn chiếm của các nhóm đối lập vũ trang.
Bổ nhiệm các chỉ huy NDF người địa phương cũng tăng cường nhận thức và hiểu biết của chính phủ về các tình huống và diễn biến ngay tại thực địa.
Một công việc khác, khá thành công của NDF và các lực lượng dân quân Syria trung thành khác là tổ chức các chiến dịch phản tuyên truyền giáo lý Hồi giáo cực đoan.
Trong điều khoản cơ bản về tổ chức và hoạt động, NDF đã được tích hợp vào bộ máy an ninh của Syria.
NDF có thể coi là một lực lượng ủng hộ chính phủ chưa từng có từ trước tới nay khi các nhóm NDF dường như đã giữ lại nhiều sự độc lập và linh hoạt trong công tác chỉ huy của họ.
Một sự thay đổi cực kỳ quan trọng đối với bản chất tập trung quyền lực trung ương cao độ và khinh thường địa phương của chính phủ Assad trước nay.
Quan trọng không kém, NDF đã được địa phương hóa có thể là một lựa chọn hấp dẫn cho những chiến binh nổi dậy tự do không bị ảnh hưởng quá lớn bởi tư tưởng Hồi giáo cực đoan hay các Nhóm vũ trang đối lập lớn. NDF đang được định vị là một lực lượng quan trọng trong nỗ lực của chính phủ nhằm lôi kéo các thành viên của các nhóm đối lập vũ trang trở phe và phục vụ lại chính phủ.
NDF và các nhóm dân quân khác đã được chính phủ sử dụng như một công cụ để hòa giải hoặc bằng cách lựa chọn uỷ quyền (trao phiên hiệu NDF) cho các nhóm bán vũ trang bộ tộc người Hồi giáo Sunni chiến đấu chống lại tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) và các lực lượng đối lập vũ trang khác.
Cơ cấu tổ chức và hoạt động của NDF.
NDF ước tính có khoảng từ 90.000 đến 100.000 chiến binh.
Giống như người tiền nhiệm Shabiyya, NDF thường là các nhóm bán vũ trang gắn liền với các cộng đồng tôn giáo và dân tộc thiểu số của Syria, bao gồm Shia, Alawite, Thiên chúa giáo, Druze và Armenia.
Điều này là hoàn toàn trái ngược với quân đội và các lực lượng an ninh Syria gồm từ phần lớn dân số là người Hồi giáo Sunni.
Các đặc điểm địa phương của cơ sở NDF cho thấy rằng tổ chức đến tận bộ lạc du mục, làng mạc, thị xã, thành phố và tỉnh thành sẽ có xu hướng phản ánh khá tương đồng thành phần nhân khẩu học xung quanh.
Cụ thể là tỉ lệ chiến binh NDF ở các địa điểm có đa số người Sunni, Druze hay TCG có thể phản ánh tỉ lệ dân tộc Sunni, Druze hoặc TCG tương ứng của dân cư.
Một điểm rõ ràng là NDF đa dạng về tôn giáo và dân tộc. Ngược lại, phe đối lập vũ trang chủ yếu là một tập đoàn hoặc nhiều tập đoàn do người Sunni thống trị.
Tuy nhiên, chính người Sunni, đặc biệt là dân thành thị, tầng lớp trung lưu và thương gia, là một phần quan trọng trong lực lượng ủng hộ chính phủ.
Người Sunni có thể cũng bị thúc đẩy gia nhập NDF bởi sự sợ hãi các hành động tàn ác, tội ác chiến tranh của phe đối lập vũ trang.
Các gia tộc Sunni có ảnh hưởng, bao gồm cả gia tộc xã hội đen Berri nổi tiếng tại thành phố Aleppo cũng có phiên hiệu trong NDF.
Sự đa dạng của NDF được thể hiện ở các nữ binh, những người thậm chí còn đảm nhận vai trò chiến đấu trực tiếp.
NDF có một tiềm năng thu hút nhân lực lớn lao.
Thành viên NDF có được một mức lương ổn định, cao hơn đáng kể so với lương cấp bậc của SAA.
Đó là một viễn cảnh việc làm thực tế cho các cựu chiến binh SAA hết hạn quân dịch, người trong độ tuổi lao động thất nghiệp hay không thể tìm được công việc trong thời chiến.
Những người được NDF tuyển dụng cũng bị thu hút bởi các cam kết sẽ được triển khai tác chiến gần hoặc xung quanh khu vực họ sinh sống và làm việc trên cơ sở bán thời gian.
Nếu triển khai tại những nơi xa hơn, các hoạt động quân sự phức tạp có thể đem lại tiềm năng cho mức lương cao hơn so với địa phương.
Trong thực tế, nhiều binh sĩ SAA giải ngũ đã lựa chọn tái gia nhập NDF.
Các thành viên mới của NDF sẽ trải qua cả huấn luyện quân sự cơ bản lẫn chuyên môn và được cung cấp đồng phục và vũ khí từ SAA.
Một số nhóm NDF có đa phần là người Shia, người Alawite, thì Hezbollah và Iran có thể đào tạo, trang bị cho các chỉ huy và binh sĩ NDF thay cho SAA.
Chỉ huy chung giữa NDF, SAA và lực lượng an ninh chính quy khác là khó xác định mức độ.
Tuy nhiên theo một số nguồn tin cho biết rằng NDF hoạt động theo các mệnh lệnh lệnh đến từ SAA, nhận thông tin tình báo từ lực lượng an ninh và các hướng dẫn chiến thuật và hoạt động khác từ các lực lượng ủng hộ chính phủ (bao gồm cả Nga - Iran - Hezbollah).
Các cáo buộc vi phạm ngưng bắn của NDF.
Do nội chiến vẫn đang tiếp diễn và thành phần cấu thành NDF là phức tạp nên trên thực tế NDF cũng thu hút các thành phần khai thác xung đột vì mục đích lợi ích, nhiều nhóm NDF đặc biệt là ở các khu vực giáp ranh đối lập hoặc đô thị lớn còn đóng vai trò đánh thuê cho các tài phiệt địa phương trong bối cảnh hỗn loạn của chiến tranh.
Các giao tranh với lực lượng đối lập tại các khu vực giảm căng thẳng giữa các thoả thuận hoà bình của Nga - Iran - Thổ Nhĩ Kỳ (Idlib - Tây Aleppo - Bắc Hama) hay Mỹ - Nga (Đông Euphrate), Nga - Jordan (Nam Daraa) phần lớn là do các nhóm NDF địa phương chiến đấu với các hợp đồng được uỷ quyền.
NDF không ngại vi phạm các thoả thuận ngưng bắn. Đặc biệt là các giao tranh tại bờ Đông sông Euphrate đối diện với thành phố Deir Ezzor đã khiến thương vong lớn cho NDF và các nhóm đánh thuê ngoại quốc như Wagner và ISIS Hunter khi bị Liên minh do Mỹ dẫn đầu không kích để bảo vệ Lực lượng dân chủ Syria (SDF) mà đa phần là người Kurd.
Tuy vậy, truyền thông Syria bao gồm cả mạng xã hội và các phương tiện truyền thống đều tập trung ca ngợi các thành công của NDF trên chiến trường cùng với SAA, Hezbollah và các đơn vị vũ trang Syria khác như Lực lượng Tiger.
Điều này sẽ đảm bảo cho tính hợp pháp trong tương lai của NDF.
Thương vong của các chiến binh NDF cũng được truy tặng - chế độ tương tự như các thương binh và liệt sĩ các lực lượng chính quy khác.
Triển vọng hậu chiến - các Lãnh chúa và lãnh địa.
Trong khi chính phủ cố gắng vẽ ra một hình ảnh thống nhất giữa NDF và các lực lượng chính quy khác, thực tế thể hiện một bức tranh phức tạp hơn nhiều.
Trong khi chính phủ cố gắng vẽ ra một hình ảnh thống nhất giữa NDF và các lực lượng chính quy khác, thực tế thể hiện một bức tranh phức tạp hơn nhiều.
Các cuộc đụng độ giữa các nhóm NDF và lực lượng an ninh Syria là sự cố thường xuyên. Đây có thể coi là một sự việc hiển nhiên thể hiện quan hệ giữa các nhóm bán vũ trang và lực lượng chính quy trong các cuộc nội chiến.
Các nhóm dân quân địa phương hoạt động dưới sự bảo trợ của NDF đã bị cáo buộc liên quan đến nhiều hoạt động tội phạm bao gồm buôn lậu, tống tiền, cướp và cướp vũ trang, giết người và bắt cóc đòi tiền chuộc.
Ngay giữa các nhóm dân quân do NDF bảo trợ cũng có những tranh chấp với nhau về mối lợi có thể thu được khi tham chiến tại các chiến trường xa, các chiến dịch lớn hay các hợp đồng của các tài phiệt đưa ra.
Các chỉ huy dân quân NDF có thể xung đột về lợi ích trong các thành phố và thị trấn nơi họ có ảnh hưởng, phần lớn là thu hút nhân lực và tài nguyên.
Chính phủ Syria đã nhắm mắt làm ngơ trước phần lớn các vấn đề này, để đổi lấy lòng trung thành của dân quân. Nhưng lợi bất cập hại, khi làm như vậy vô tình họ cũng kéo dài chiến tranh khi khó có thể ràng buộc các nhóm dân quân trong việc tuân theo bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.
Các lực lượng nước ngoài như Iran và Hezbollah trong tương lai sẽ hành động để bảo toàn ảnh hưởng của họ trong bất kỳ kịch bản hậu chiến nào.
Thực tế là Iran đã kêu gọi tất cả các phe tham chiến tại Syria thực hiện lộ trình tương tự như Lebanon hiện tại, điều này có thể làm ảnh hưởng đến mục tiêu duy trì vị trí lãnh đạo tối cao của Tổng thống Bashar al-Assad.
NDF đã trở thành trung tâm của chiến lược sống còn của chính phủ Assad. Nhưng ngay cả khi nó chính thức hoạt động dưới sự kiểm soát của chính phủ, các nhân vật lãnh đạo địa phương của nó đã tạo ra các trung tâm quyền lực mới tại địa phương, một dạng lãnh chúa - lãnh địa mới.
Rõ ràng không phải là việc dễ dàng để các chỉ huy dân quân từ bỏ ảnh hưởng của họ khi cuộc chiến đã qua và là một thách thức nghiêm trọng cho bất kỳ chương trình giải trừ quân bị, hay tái hòa nhập cho người lính dân quân về với dân sự sau chiến tranh.
Syria với rất nhiều vấn đề ngổn ngang của nó sẽ còn khá lâu nữa mới có thể trở lại ổn định và phát triển như trước chiến tranh.
Clip: Các đơn vị Quân đội Syria (SAA) và Vệ binh Quốc gia (NDF) hợp đồng tác chiến tại trại tị nạn Yarmouk, phía nam Damascus
Chú thích ảnh: Đầu tháng 4 năm 2018, Bộ quốc phòng Syria cử Sư đoàn NDF “Lá chắn Qalamoun” tới khu vực tỉnh Deir Ezzor để hỗ trợ các lực lượng NDF địa phương mở chiến dịch tiêu diệt tàn quân IS và có thể là cả các lực lượng do Mỹ hỗ trợ tại Bờ Đông sông Euphrate.
Lá chắn Qalamoun bao gồm hàng nghìn binh sĩ xuất thân chiến binh đối lập quy hàng ở khắp Syria.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét